Pomniki przyrody w gminie Pieńsk (dolnośląskie).

Gmina miejsko – wiejska Pieńsk leży w zachodniej części województwa
dolnośląskiego, w powiecie zgorzeleckim. Zachodnia granica gminy to również granica Polski z Niemcami, jej przebieg wyznacza mocno meandrująca Nysa Łużycka. Obszar gminy Pieńsk to w przeważającej części tereny rolnicze, użytki leśne administrowane przez Nadleśnictwo Pieńsk stanowią ok. 35 % powierzchni – to fragment Puszczy Zgorzeleckiej (część Borów Dolnośląskich).

Lista tutejszych pomników przyrody jest dość krótka – to zaledwie 4 pojedyncze egzemplarze drzew i jedna aleja wielogatunkowa z przewagą lip – do ochrony pomnikowej zostały powołane jeszcze przez Wojewodę Jeleniogórskiego w latach 1992 – 94. Najbardziej okazałym drzewem pomnikowym jest lipa drobnolistna „Graniczna”, rosnąca we wsi Żarka nad Nysą.

Drzewo znajdziemy na południowym krańcu wsi, przy ostrym zakręcie drogi, ok. 50 m od zabudowań posesji 31 a.

GPS  N 51°12′09″ , E 15°01′18″

Sędziwa lipa mierzy 642 cm w obwodzie, wysokość drzewa 21 m, wiek ok. 250-300 lat. Stan zdrowotny pomnikowej lipy – średni, wewnątrz pnia znajduje się duży ubytek.

Kolejne pomnikowe drzewa znajdują się we wsi Żarki Średnie. Dwa pomnikowe dęby rosną w pobliżu ruin zabytkowego pałacu i pobliskiego kościoła.

Dąb „Żarko” rośnie po prawej stronie drogi, tuż przy wjeździe do miejscowości od strony południowej.

Obwód pomnikowego dębu wynosi 467 cm, wysokość drzewa 22 m, wiek ok. 250 – 300 lat. Na pniu poniżej tabliczki z godłem znajduje się druga, ale całkowicie nieczytelna.

Drugi pomnikowy dąb o nazwie „Miłosz” rośnie ok. 50 m od drogi. Prowadzi do niego dwustronnie obsadzona alejka.

Obwód dębu wynosi 467 cm, wysokość drzewa 23 m, wiek ok. 250-300 lat.

Ciekawostką są widoczne w pobliżu ślady działalności bobra. Zadziwiające na jak grube drzewa porywa się to niewielkie przecież zwierzę.

Okazałe dęby, warte objęcia ochroną pomnikową, rosną również w szpalerze w pobliżu pałacu.

Niestety, nie udało mi się zlokalizować pomnikowego klonu pospolitego o nazwie „Florian”, rosnącego gdzieś na granicy wsi. Być może drzewo to już nie istnieje, w Programie Ochrony Przyrody na lata 2006 – 2015 Nadleśnictwa Pieńsk jego stan był określony jako zły (dziuplasty) a zmierzona wysokość wynosiła ledwie 10 m.

W północnej części Żarek Średnich, naprzeciw posesji 137, rośnie oznaczona tabliczką lipa drobnolistna o wysokości 21 m i średnicy pnia 140 cm. Drzewo to nie figuruje w rejestrze RDOŚ.

Pomnikiem przyrody w gminie Pieńsk jest wspomniana wcześniej aleja wielogatunkowa z przewagą lip drobnolistnych, zlokalizowana w nieistniejącej już wsi Prędocice (Toporów). Opisałem ja dokładnie w artykule „Aleja lipowa w Prędocicach – Toporowie„.

Pomniki przyrody w gminie Udanin (dolnośląskie).

Gmina Udanin położona jest w centralnej części województwa dolnośląskiego, w powiecie średzkim. Północną część gminy przecina autostrada A-4 (węzły Udanin i Jarosław), stwarzając dogodną komunikację ze stolicą Dolnego Śląska oraz innymi dużymi miastami (Wrocław ok. 42 km, Legnica ok. 28 km). Pod względem geograficznym teren gminy leży w obrębie dwóch jednostek morfologicznych: Wzgórz Strzegomskich, będących fragmentem Przedgórza Sudeckiego i Wysoczyzny Średzkiej (część Równiny Wrocławskiej). Udanin jest gminą wiejską o wybitnym charakterze rolniczym. Lasy i grunty leśne zajmują tu zaledwie 4,1% powierzchni gminy, natomiast użytki rolne – aż 86,8%. W takim układzie poszukanie pomnikowych drzew należy zawęzić do obszarów starodrzewia w zachowanych założeniach pałacowo – parkowych.

Na liście pomnikowych drzew gminy Udanin dominują platany klonolistne , niektóre z nich osiągnęły potężne rozmiary. Jeden z najpiękniejszych rośnie przy narożniku pałacu w Udaninie, będącego siedzibą spółki „Polboto – Agri”.

Wysokość pomnikowego drzewa wynosi 24 m, obwód 460 cm (wymiary tego drzewa i pozostałych pochodzą z rejestru RDOŚ).

Na granicy Udanina i wsi Piekary stoi opuszczony budynek dawnej szkoły. Budowlę otacza park, w którym na szczególną uwagę zasługują dwa okazałe klony srebrzyste, rosnące przy samym ogrodzeniu, od strony szosy. Jeden z nich o obwodzie 410 cm objęto ochroną pomnikową.                                                                                                                       

W zaniedbanym parku we wsi Konary rośnie gigantyczny wręcz okaz platana klonolistnego. Drzewo charakteryzuje się krótkim, pniem o obwodzie 630 cm, od którego już na wysokości poniżej 2 m odchodzą potężne konary.

Nieprzeciętny drzewostan możemy podziwiać w zabytkowym parku z pocz. XIX w. w Damianowie. Rośnie tu wiele okazałych drzew rodzimych gatunków (buki, dęby) o walorach pomnikowych, ponadto można odnaleźć egzemplarze rzadkich, egzotycznych taksonów: tulipanowców, cypryśników błotnych oraz grube okazy platanów klonolistnych. Ochroną pomnikową w parku objęto tylko jeden egzemplarz platana klonolistnego  rosnącego w centrum założenia parkowego, obok narożnika boiska.

Obwód tego drzewa wynosi 420 cm, wysokość 32 m.

Dwa inne, nie mniej okazałe platany, rosną w południowej części parku.

Pomnikowy dąb o obwodzie 410 cm rośnie przy drodze Damianowo – Księżyce, ok. 100 m od pierwszych zabudowań wsi Księżyce.

Dwa pomnikowe platany rosną w odległości 40 i 80 m od wschodniego skrzydła zrujnowanego pałacu w Pielaszkowicach. Masywniejszy, o obwodzie 540 cm i wysokości 29 m rośnie bliżej pałacu.

Drugi platan rośnie nad brzegiem niewielkiego cieku wodnego, jego obwód wynosi 320 cm, wysokość 29 m.

W zabytkowym parku w Pielaszkowicach rośnie jeszcze jeden platan, ponadto warto zwrócić uwagę (po sezonie wegetacyjnym, w lecie to istna dżungla) na okazy sosny wejmutki, dębów, modrzewi i resztek założeń alejowych na grobli pałacowej fosy.