Pomnikowe głazy narzutowe w Zielonej Górze (lubuskie).

Głazy narzutowe, zwane również eratykami lub narzutniakami, to odłamki skalne pochodzące z odległej Skandynawii, przywleczone w plejstocenie przez lodowiec. Materiałem budującym eratyki są najczęściej granity, granitognejsy, gnejsy, migmatyty, porfiry lub kwarcyty, czyli skały cechujące się dużą wytrzymałością i odpornością na czynniki klimatyczne. Spotykane w Polsce narzutniaki mają różną wielkość – od niewielkich kamieni polnych do ogromnych bloków skalnych o objętości wielu metrów sześciennych. Te największe bardzo często obejmuje się ochroną jako pomniki przyrody nieożywionej. W rejestrze RDOŚ województwa lubuskiego figuruje 41 pojedynczych lub grupowych eratyków o statusie pomników przyrody. Sporo takich głazów znajduje się w Zielonej Górze – największym mieście w województwa lubuskiego. Bogatą kolekcję obejmującą ponad 40 okazów można podziwiać na skwerze w pobliżu budynków Uniwersytetu Zielonogórskiego, pomiędzy ulicami Szafrana i Podgórną.

kolekcja pomnikowych głazów przy ul. Szafrana w Zielonej Górzekolekcja pomnikowych eratyków przy ul. Szafrana w Zielonej Górzeskupisko pomnikowych głazów przy Uniwersytecie Zielonogórskimpomnikowe eratyki przy Uniwersytecie Zielonogórskimpomnikowe głazy przy Uniwersytecie Zielonogórskim

Część głazów leży bezpośrednio na trawie, inne ustawiono na ceglanych cokołach. Eratyki są różnej wielkości (obwód największego przekracza 6 metrów) i prezentują szeroki skład mineralny.

eratyki leżące przy ul. Szafrana w Zielonej Górzekolekcja pomnikowych narzutniaków przy ul. Szafrana w Zielonej Górzeskupisko pomnikowych eratyków przy Uniwersytecie Zielonogórskimpomnikowe głazy leżące przy ul. Szafrana w Zielonej Górzepomnikowe eratyki leżące przy ul. Szafrana w Zielonej Górzeskwer z pomnikowymi eratykami przy Uniwersytecie Zielonogórskimskwer z pomnikowymi głazami przy Uniwersytecie Zielonogórskimzbiór pomnikowych głazów przy Uniwersytecie Zielonogórskim

Duży głaz o obwodzie 780 cm i wysokości 280 cm znajduje się przy ul. Kardynała Stefana Wyszyńskiego 22, na skwerze tuż przy parkingu marketu Aldi.

pomnikowy eratyk znajdujący się przy ul. Wyszyńskiego 22 w Zielonej Górzepomnikowy eratyk przed sklepem Aldi w Zielonej Górzepomnikowy głaz znajdujący się przy ul. Wyszyńskiego 22 w Zielonej Górze

Głaz ten został wykopany pod koniec lat 70 – tych XX w. w czasie budowy „Osiedla Łużyckiego”. Materiałem budującym eratyk jest granit o różowych skaleniach.

pomnikowy eratyk leżący przy ul. Wyszyńskiego 22 w Zielonej Górzegłaz leżący przy ul. Wyszyńskiego 22 w Zielonej Górzepomnikowy głaz leżący przy ul. Wyszyńskiego 22 w Zielonej Górze

Dwa pomnikowe głazy leżą w Parku Piastowskim rozciągającym się między ul. Festiwalową a Kilińskiego. Mniejszy jest pomnikiem poświęconym 70 – tej rocznicy powstania Towarzystwa Polskich Rzemieślników. Znajdziemy go w pobliżu pięknego, pomnikowego buka w odmianie zwisającej.

otoczenie pomnikowego głazu I w Parku Piastowskim w Zielonej GórzePark Piastowski w Zielonej Górze - pomnikowy narzutniak I

Eratyk mierzy w obwodzie 400 cm, wysokość głazu 180 cm, materiał budujący to drobnoziarnisty, szaro – czarny gabroid.

głaz narzutowy - pomnik w Parku Piastowskim w Zielonej GórzePark Piastowski w Zielonej Górze - pomnikowy głaz IPark Piastowski w Zielonej Górze - pomnikowy eratyk I

Drugi głaz leży przy głównej alejce, w zachodniej części parku, niedaleko placu zabaw.

Park Piastowski w Zielonej Górze - otoczenie pomnikowego głazu IIPark Piastowski w Zielonej Górze - pomnikowy eratyk IIPark Piastowski w Zielonej Górze - pomnikowy głaz II

Eratyk mierzy w obwodzie 530 cm, wysokość głazu 170 cm, materiałem budującym jest czerwony, gruboziarnisty granit.

Park Piastowski w Zielonej Górze - pomnikowy narzutniak IIpomnikowy głaz II w Parku Piastowskim w Zielonej Górzezbliżenie głazu w Parku Piastowskim w Zielonej Górze

Dąb Bolek z Leszna (wielkopolskie).

Lista pomników przyrody Leszna – dużego miasta na prawach powiatu w województwie wielkopolskim – jest wyjątkowo krótka i liczy zaledwie 3 pozycje. To tylko pozornie nikła liczba – mając na względzie fakt, że dwa z nich to grupowe pomniki przyrody – w sumie ilość chronionych ustawowo drzew przekracza tu setkę. Oprócz opisanego w poprzednim artykule Parku Miejskiego przy ul. Kościuszki  ochroną pomnikową objęto jeszcze 3 lipy drobnolistne, rosnące przy kościele pw. św. Jana Chrzciciela (więcej o nich na końcu artykułu) oraz pojedynczy okaz dębu szypułkowego. Wspomniany dąb o nazwie „Bolek” rośnie w centrum miasta, przy placu Jana Metziga.

Leszno - pomnikowy dąb Bolekdąb Bolek z Leszna wczesną wiosnądąb Bolek z LesznaLeszno - dąb Bolek wczesną wiosnądąb Bolek na pl. Metziga w Lesznie

Rosnąc samotnie jako soliter, „Bolek” wykształcił piękną, wyjątkowo szeroką koronę o rozpiętości ok. 25 metrów.

Leszno - dąb Bolek

Pomnikowe drzewo otoczono niewysokim, metalowym płotkiem, na którym powieszono tablicę opisującą nazwę drzewa i jego podstawowe parametry. Według niej „Bolek” został posadzony jako „Dąb Pokoju” 19 kwietnia 1871 r. (czyli liczy sobie ponad 150 lat). Co ciekawe na starszej tablicy jego wiek szacowano na 350 – 400 lat. Cezary Pacyniak – autor książki „Najstarsze drzewa Polski” określił wiek tego drzewa na prawie 260 lat.

pień dębu Bolekpomnik przyrody - dąb Bolek z Lesznatablica przy dębie Bolek

Obwód omawianego dębu wynosi 525 cm, wysokość okazu 28 metrów. Ochroną pomnikową zostało objęte już w 1956 r. Drzewo charakteryzuje się dobrą kondycją zdrowotną.

pień pomnikowego dębu Bolek

Wspomniane na początku artykułu 3 pomnikowe lipy drobnolistne rosną w otoczeniu kościoła pw. św. Jana Chrzciciela, przy ul. Bolesława Chrobrego. Obwód pomnikowych okazów wynosi 260, 310, 360 cm, wysokość drzew ok. 21 m. Lipy nie zostały oznakowane stosownymi tabliczkami.

Leszno - pomnikowa lipapomnikowe lipy przy kościele św. Jana w Leszniepomnikowa lipa rosnąca przy kościele w Leszniepień pomnikowej lipy z LesznaLeszno - jedna z pomnikowych lippomnikowa lipa w otoczeniu kościoła św. Jana w LesznieLeszno - pień pomnikowej lipy