Dąb „Bolko” z Hniszowa (gm. Ruda – Huta, lubelskie).

Najokazalszy dąb szypułkowy Lubelszczyzny o nazwie „Bolko” rośnie w Hniszowie, niewielkiej wiosce położonej tuż przy granicy z Ukrainą (powiat chełmski, gm. Ruda – Huta). Stanowi perełkę dendroflory tutejszego parku podworskiego, założonego w XIX w. w modnym wówczas stylu angielskim. W pobliżu Hniszowa przebiega droga wojewódzka 816, przy skrzyżowaniu ustawiono piękny drogowskaz.

250 m za skrzyżowaniem pokonujemy most na starorzeczu Bugu, tuż za nim droga prowadzi wzdłuż zabytkowego parku. Mijamy tablice z opisem pomnikowego dębu, nieco dalej, przy kolejnym drogowskazie widzimy już monumentalny okaz, rosnący na skraju rozległej polany.

GPS N 51°15′24.4″ , E 23°41′54.3″

Jak drobna wydaje się być sylwetka autora tego artykułu w porównaniu do tego ogromnego dębu.

Imię „Bolko” nadano dębowi na cześć syna Joanny Trzebińskiej – jednej z właścicielek tych ziem – zmarłego w 1883 r. w wieku 13 lat.

Pień „Bolka” poszerza się znacznie od pierśnicy ku ziemi, osiągając tuż przy gruncie kilkanaście metrów obwodu. W rejestrze pomników przyrody podany obwód wynosi 874 cm, wysokość drzewa 24 metry. Opisywany w różnych publikacjach wiek „Bolka” to 400 – 800 lat. Nie wiadomo skąd taki rozrzut, bowiem długość życia „Bolka” została dokładnie obliczona przez Cezarego Pacyniaka („Najstarsze drzewa w Polsce, 1992 r.). W 1984 r. dąb liczył 623 lata, czyli obecny wiek to 657 lat. Ciekawe, że podany we wspomnianej książce obwód to aż 905 cm.

W ciągu ostatnich kilkunastu lat „Bolko” był wielokrotnie poddawany zabiegom pielęgnacyjnym. Wycięto uschnięte konary, usunięto zagrzybienia, ubytki w pniu starannie zabezpieczono siatką, wykonano wiązania dynamiczne spinające gałęzie.

Przy Bolku znajduje się ostatni przystanek ścieżki dydaktycznej, oprowadza ona po innych pomnikowych drzewach rosnących w parku w Hniszowie.

W hniszowskim parku, statusem pomnika przyrody uhonorowano okaz igliczni trójcierniowej, brzozy brodawkowatej oraz 7 dębów szypułkowych, w tym oczywiście ten najokazalszy, będący tematem dzisiejszego wpisu. Jeden z pomnikowych dębów rośnie tuż obok „Bolka”, pozostałe opiszę w kolejnym artykule.

Kamień Powstańców k. Sawina (pow. chełmski, lubelskie).

Jedynym pomnikiem przyrody nieożywionej gminy Sawin (pow. chełmski, lubelskie) jest głaz narzutowy zwany Kamieniem Powstańców. Eratyk leży w kompleksie leśnym (oddz. 118g) pomiędzy Sawinem a Malinówką, niedaleko przebiegającego obok żółto znakowanego szlaku turystycznego („Pojezierny Południowy” z Urszulina do Hniszowa). Zmotoryzowani turyści pragnący odnaleźć głaz muszą skręcić w lewo (jadąc od strony Chełma) z drogi 812 w ulicę Zastawie. Skrzyżowanie jest dobrze oznakowane drogowskazami oraz tablicą opisującą narzutniak.

Jedziemy dalej drogą z betonowych płyt ok. 1300 m aż do zakazu wjazdu do lasu, przy ostatnim budynku zostawiamy auto i dalej poruszamy się piechotą lub rowerem.

Po przejściu krótkiego odcinka wchodzimy na żółty szlak i dalej za drogowskazami (uwaga – mogą być uszkodzone lub zerwane !) do wyraźnego obniżenia terenu ze strumieniem.

Tuż przed strumieniem opuszczamy żółty szlak i skręcamy w prawo i po 100 m w lewo. Z tego miejsca widać już dużą tablicę ustawioną przy głazie (od wejścia do lasu ok. 740 m).

Eratyk niewiele wystaje ponad powierzchnię gruntu, przed nim ustawiono kamienną tablicę z nieczytelnymi już napisami.

GPS N 51°17′25.94″ , E 23°25′57.51″

Jak każdy głaz narzutowy został on przywleczony w plejstocenie przez lądolód skandynawski, obwód eratyku o kształcie owalnym 7 m, długość 230 cm, szerokość 230 cm i wysokość do 50 cm. Materiał budujący głaz to granit skandynawski z widocznymi na części powierzchni żyłami kwarcowymi. Ogłoszony pomnikiem przyrody od 30.11.1961 r.

Oprócz wartości przyrodniczych Kamień Powstańców posiada również walory historyczne. Według tradycji było to bowiem miejsce zbiórki i biwaków powstańców styczniowych.

Jak wspomniano wcześniej, żółty szlak który wędrowaliśmy w kierunku głazu prowadzi aż do Hniszowa – niewielkiej wioski zlokalizowanej tuż przy granicy. W miejscowym parku rośnie najgrubszy w Lubelszczyźnie dąb szypułkowy o nazwie Bolko. więcej o nim w następnym artykule.