Pomnikowe jesiony przy ul. Sportowej w Cieszynie (śląskie).

Bogata lista cieszyńskich zabytków architektury idzie w parze z długą listą pomników przyrody. Ochroną pomnikową w mieście objęto 37 obiektów przyrody ożywionej: 24 pojedyncze i 13 grupowych pomników przyrody (łącznie 92 drzewa). Ciekawą grupę pomnikowych drzew stanowi 8 jesionów wyniosłych, rosnących w rzędzie wzdłuż ulicy Sportowej.

Ulica Sportowa stanowi łącznik (z zakazem ruchu) pomiędzy ul. Rzeźniczą a Aleją Piastowską.

Osiem okazałych jesionów (w rejestrze 7 szt.) rośnie po zachodniej stronie ulicy, pierwsze drzewo tuż przy skrzyżowaniu z ul. Rzeźniczą.

Pomiędzy drugim a trzecim drzewem ustawiono tablicę.

Jesiony objęto ochroną pomnikową Rozporządzeniem Nr 7/92 Wojewody Bielskiego z dnia 28 grudnia 1992 r. (Dz. Urz. Woj.. Bielskiego z 1993 r. Nr 1, poz. 1). Na niektórych okazach wiszą stosowne tabliczki.

Sędziwe jesiony mierzą w obwodach 318, 494, 411, 396, 345, 312, 380 cm (dane z rejestru); wysokość drzew 18 – 29 metrów.

Przybliżony wiek jesionów rosnących w szpalerze przy ul. Sportowej wynosi ok. 200 lat.

Źródło rzeki Sopot w Husinach (gm. Krasnobród, lubelskie).

Charakterystyczne dla krawędziowej części roztocza są niewielkie wodospady, zwane tu szumami lub szypotami. Występują m.in. na przełomowych odcinkach Tanwi, Jelenia, Szumu oraz Sopotu. Ta ostatnia rzeka o długości 22,5 km wypływa z wierzchowiny Roztocza dwoma strumieniami: lewym z małego jeziora w Ciotuszy Nowej (ok. 285 m n.p.m.), prawym na wysokości ok. 295 m n.p.m. w pobliżu Husin (pow. zamojski, gm.Krasnobród), z małych jezior zasilanymi obfitymi źródłami, które są chronione jako pomnik przyrody nieożywionej. Źródlisko o powierzchni 2,52 ha w Husinach obejmuje działkę nr 924 (część – grunty pod wodą 1,47 ha, groble i tereny okalające zbiorniki wodne -1,06 ha). Pomnik przyrody znajduje się 30 m od drogi gminnej, obok niebiesko znakowanego Szlaku Centralnego oraz czarnego szlaku z Krasnobrodu do Nowin.

GPS N 50°29’34.9″ , E 23°11’06.5″

Źródlisko znajduje się u podnóża łagodnie nachylonego stoku, wypływy wód podziemnych tworzą dwie amfiteatralne nisze o średnicach 10 i 4 m i ekspozycji południowo – zachodniej. Charakteryzuje się szczelinowo – warstwowym sposobem wypływu wody, drenuje główny poziom wodonośny Roztocza, zbiornik górnokredowy. Warstwę wodonośną stanowią silnie uszczelinnione gezy mastrychtu. Wydajność źródeł jest zmienna: maksymalna – 232 dm³/s, minimalna – 39 dm³/s.

Woda ma odczyn słabo kwaśny lub słabo zasadowy (pH 7,04), mineralizację stosunkowo wysoką (379 mg/dm³) oraz stosunkowo wysoką twardość ogólną (4,6 mwal/l); w składzie jonowym dominują jony –HCO3 (246 mg/dm³) i Ca2+ (84 mg/dm³).

szczelina źródłowa potoku Sopotszczelina źródłowa rzeki Sopot

100 m za niszą źródłową Sopot tworzy już sporej wielkości strumień.