Pomnikowy eratyk w pobliżu wsi Ręczno (pow. piotrkowski, łódzkie).

Głazy narzutowe (eratyki) to okruchy skalne – niekiedy olbrzymich rozmiarów – przywleczone w plejstocenie przez lądolód ze Skandynawii. Ze względu na dużą wartość naukową i geoturystyczną większe głazy zwykle chronione są jako pomniki przyrody nieożywionej. Najwięcej pomnikowych narzutniaków występuje w północnych regionach Polski. Bardzo dużo jest również w woj. mazowieckim (169 szt. pojedynczych lub zgrupowań głazów) i wielkopolskim (96 szt.). Na tym tle bardzo blado prezentuje się woj. łódzkie – 13 pomnikowych głazów (czasami są to grupy eratyków) to niewiele, mając na względzie fakt, że w sąsiadującym od południa woj. świętokrzyskim jest ich 35 szt., a w woj. śląskim 25 szt. (wszystkie dane pochodzą z Rocznika Statystycznego GUS 2015 r.).

W dzisiejszym artykule opiszę głaz leżący na terenach leśnych, położonych na północ od wsi Ręczno (siedziba gminy). Aby trafić do pomnikowego narzutniaka należy w centrum wsi skręcić przy markecie „Dino” w kierunku ściany lasu. Pod lasem znajduje się Stacja Demontażu Pojazdów oraz tylna część miejscowego cmentarza. Dalej udajemy się piechotą wchodząc na drogę, która odchodzi od głównej (tą przyjechaliśmy) skośnie w lewo. Po ok. 850 m wyszukujemy po lewej stronie brzozę, z namalowaną strzałką i  literą „G”.

Przedzieramy się kilkanaście metrów przez krzaki i już mamy możliwość podziwiania dość okazałego głazu.

GPS N 51°12’04” , E 19°50’50”

Obwód pomnikowego głazu wynosi 750 cm, materiał z którego jest zbudowany to granit.

Status pomnika przyrody głaz uzyskał całkiem niedawno bo w 2013 r. W Uchwale nr XXIV/169/2013 Rady Gminy Ręczno z dnia 27 marca 2013 r. powołującej do ochrony pomnikowej ten eratyk jest mowa o jeszcze jednym, mniejszym głazie (obwód 300 cm) w tej lokalizacji. Niestety, nie są to jedyne nieścisłości w tym dokumencie.

Pomnikowy głaz narzutowy w Łambinowicach (pow. nyski, opolskie).

Łambinowice to duża wieś (siedziba gminy) w powiecie nyskim (woj. opolskie), położona na skraju Borów Niemodlińskich. To stara wieś wzmiankowana już w II poł. XIII w., jednak najważniejsze dzieje Łambinowic obejmują okres ostatnich 150 lat. W 1864 r. w sąsiedztwie wsi powstał poligon wojskowy. W późniejszych latach na terenie poligonu powstał obóz jeniecki, w którym początkowo przebywali jeńcy francuscy, następnie pojmani w okresie I i II wojny światowej.

Zmarłych chowano na na Starym Cmentarzu Jenieckim oraz w bezimiennych zbiorowych mogiłach w pobliżu obozu. Szacowana liczba jeńców zmarłych w tutejszych obozach oscyluje między 40 – 100 tys. osób, sytuuje to Łambinowice w rzędzie największych nekropolii wojennych w Europie.

Badaniem problematyki jenieckiej zajmuje się Centralne Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach – Opolu. W łambinowickiej siedzibie (Muzealna 4) znajdują się działy Zbiorów i Konserwacji oraz Edukacji i Wystaw.

Naprzeciw budynku muzeum leży pomnikowy eratyk – olbrzymi głaz , pozostałość po lądolodzie skandynawskim.

GPS N 50°32’45” , E 17°34’12”

Pomnikowy głaz (nr rej. 348) mierzy w obwodzie 1035 cm, długość 430 cm, szerokość 147 cm, wysokość 212 cm, materiał – szary granit.

Pomnikowy głaz znajduje się w parku otaczającym dawne kasyno oficerskie – obecnie to budynek Gminnego Ośrodka Kultury Sportu i Rekreacji.

Park założono na przełomie XIX i XX w., następnie przekształcono go w poł. XX w. Obecnie (wiosna 2016 r.) park przechodzi rewitalizację, dokonano nowych nasadzeń, przebudowano parkowe alejki.

Na mocy Uchwały nr XXXVII/263/2006 Rady Gminy Łambinowice z dnia 23.02.2006 r. powołano do ochrony pomnikowej 3 egzemplarze drzew – 2 dęby szypułkowe oraz tulipanowiec amerykański. Tulipanowiec rośnie w północnej części parku, obok zrujnowanego pomnika.

Okaz mierzy w obwodzie 199 cm, wysokość drzewa 16 m.

Pierwszy z pomnikowych dębów rośnie najprawdopodobniej (nie są oznakowane tabliczkami) obok budynku ośrodka kultury. Jego obwód wynosi 402 cm, wysokość 25 m.

Drugi z pomnikowych dębów (obwód 402 cm, wys. 18 m.) zlokalizowany jest przy wschodnim narożniku parku.