Kamień Powstańców k. Sawina (pow. chełmski, lubelskie).

Jedynym pomnikiem przyrody nieożywionej gminy Sawin (pow. chełmski, lubelskie) jest głaz narzutowy zwany Kamieniem Powstańców. Eratyk leży w kompleksie leśnym (oddz. 118g) pomiędzy Sawinem a Malinówką, niedaleko przebiegającego obok żółto znakowanego szlaku turystycznego („Pojezierny Południowy” z Urszulina do Hniszowa). Zmotoryzowani turyści pragnący odnaleźć głaz muszą skręcić w lewo (jadąc od strony Chełma) z drogi 812 w ulicę Zastawie. Skrzyżowanie jest dobrze oznakowane drogowskazami oraz tablicą opisującą narzutniak.

Jedziemy dalej drogą z betonowych płyt ok. 1300 m aż do zakazu wjazdu do lasu, przy ostatnim budynku zostawiamy auto i dalej poruszamy się piechotą lub rowerem.

Po przejściu krótkiego odcinka wchodzimy na żółty szlak i dalej za drogowskazami (uwaga – mogą być uszkodzone lub zerwane !) do wyraźnego obniżenia terenu ze strumieniem.

Tuż przed strumieniem opuszczamy żółty szlak i skręcamy w prawo i po 100 m w lewo. Z tego miejsca widać już dużą tablicę ustawioną przy głazie (od wejścia do lasu ok. 740 m).

Eratyk niewiele wystaje ponad powierzchnię gruntu, przed nim ustawiono kamienną tablicę z nieczytelnymi już napisami.

GPS N 51°17′25.94″ , E 23°25′57.51″

Jak każdy głaz narzutowy został on przywleczony w plejstocenie przez lądolód skandynawski, obwód eratyku o kształcie owalnym 7 m, długość 230 cm, szerokość 230 cm i wysokość do 50 cm. Materiał budujący głaz to granit skandynawski z widocznymi na części powierzchni żyłami kwarcowymi. Ogłoszony pomnikiem przyrody od 30.11.1961 r.

Oprócz wartości przyrodniczych Kamień Powstańców posiada również walory historyczne. Według tradycji było to bowiem miejsce zbiórki i biwaków powstańców styczniowych.

Jak wspomniano wcześniej, żółty szlak który wędrowaliśmy w kierunku głazu prowadzi aż do Hniszowa – niewielkiej wioski zlokalizowanej tuż przy granicy. W miejscowym parku rośnie najgrubszy w Lubelszczyźnie dąb szypułkowy o nazwie Bolko. więcej o nim w następnym artykule.

Korzeniowy Dół w Kazimierzu Dolnym (lubelskie).

Charakterystyczną cechą krajobrazu okolic Kazimierza Dolnego jest występowanie dużej ilości dolin, parowów i wąwozów wypreparowanych w pokrywie lessowej. Gęstość wąwozów miejscami dochodzi do kilkunastu km/km², a miąższość lessu sięga tu nawet
30 m. Less to miękka skała o słabej odporności na erozję, ulewne deszcze oraz roztopy śniegowe na tym pagórkowatym obszarze powodują skoncentrowany przepływ wody i nasilenie procesów rzeźbotwórczych. „Korzeniowy Dół” nie jest typowym wąwozem, ale tzw. głębocznicą. To forma ukształtowania powierzchni podobna do wąwozu (wąwozy są zwykle silnie rozgałęzione) powstałą w wyniku działalności człowieka. Powstanie głębocznicy wiąże się z poprowadzeniem tędy drogi, w późniejszym czasie pogłębianiu wąwozu sprzyjały naturalne czynniki erozyjne – odsłoniły one korzenie rosnących w pobliżu drzew, stąd wzięła się nazwa tego pomnika przyrody nieożywionej. Początek „Korzeniowego Dołu” znajduje się we wschodniej części Kazimierza Dolnego (Doły), przy drodze prowadzącej do wsi Skowieszynek przez Wylągi. Płatny parking administrowany przez miasto znajduje się 100 m dalej, nawet niespieszne zwiedzanie trwa krócej niż godzinę.

GPS N 51°19′10″ , E 21°58′43″

Przed wejściem oraz obok znajdującej się kilka metrów dalej restauracji ustawiono tablice informacyjne. Ciekawe, że ustawiony znak B-1 „zakaz ruchu w obu kierunkach” nie dotyczy pojazdów rolniczych.

„Korzeniowy Dół” ma długość ok 500 m, a szerokość od kilku do kilkunastu metrów. W pionowych ścianach o wysokości kilku metrów odsłaniają się korzenie drzew i krzewów, niektóre o bardzo fantazyjnych kształtach.

Po dotarciu do końca „Korzeniowego Dołu” można kontynuować wędrówkę ścieżką dydaktyczną, względnie wrócić wąwozem do parkingu. Wbrew pozorom powrót może dostarczyć zupełnie nowych wrażeń.