Aleja lipowa w Prędocicach – Toporowie (gm. Pieńsk).

Rozległe obszary Borów Dolnośląskich kryją wiele opuszczonych wsi i przysiółków. Zniszczenia wojenne oraz późniejsze akcje przesiedleńcze spowodowały, że niektóre nawet dobrze prosperujące przed 1945 r. osady nie zostały powtórnie zamieszkałe. O istnieniu takich opuszczonych siół pewnie nigdy bym się dowiedział, gdyby nie żywi – choć niemi świadkowie czasów świetności tych wsi – sędziwych drzew uznanych za pomniki przyrody. Dzisiejszy wpis dotyczy starej (znanej przed 1403 r.) osady serbołużyckiej Prędocice, która zapisała się w historii Polski krwawymi walkami związanymi z forsowaniem Nysy Łużyckiej, w kwietniu 1945 r. (miejscowość otrzymała wtedy kryptonim wojenny Toporów). Dziś to raczej rzadko odwiedzane miejsce (głównie podczas spotkań kombatanckich), do którego można dojść z Bielawy Dolnej drogą pożarową 5 i 1. O tym ze idziemy właściwą drogą przekonamy się mijając betonowe pozostałości po słupach energetycznych. Pod koniec 6 – 7 km trasy natrafimy na drogowskaz kierujący do pomnika artylerzysty.

Idąc dalej drogą wzdłuż Nysy Łużyckiej natkniemy się na najlepiej zachowany budynek w Prędocicach, opisywany jako dom dowódcy WOP.

W pobliżu, przy słupie granicznym, przyczółek wysadzonego mostu łączącego Prędocice z niemieckim Rothenburgiem. Idąc od opuszczonego domu w przeciwną stronę czyli w prawo, dotrzemy do zrujnowanej świetlicy WOP, z oryginalną mozaiką wykonaną z kolorowych szkieł.

Nieco wyżej duży pomnik z tablicą opisującą działania wojenne polskich żołnierzy na Łużycach.

Idąc od pomnika w kierunku północnym, po kilkuset metrach dojdziemy do poniemieckiego cmentarza.

Schodząc przy pomniku stromą skarpą w dół, natkniemy się na drogę wiodącą w kierunku północnym do kolejnego pomnika, poświęconego ofiarom walk na Łużycach.

Od tego miejsca zaczyna się pomnikowa, wielogatunkowa aleja, złożona głównie lip drobnolistnych (w sumie 80 drzew). Prowadzi dalej ku północy, początkowo niewyraźną drogą, poprzecinaną dawnymi okopami.

W ciągu alei rośnie również okazały dąb szypułkowy.

Tuż za nim aleja prowadzi przez niewielki zagajnik. W tej „leśnej” części rosną pojedyncze okazy grabów pospolitych.

Wychodzimy na otwarty teren, z widocznym dalszym fragmentem alei.

Ta część alei obsadzona jest wyłącznie lipą, obwód niektórych okazów przekracza 300 cm.

W końcowym fragmencie alei można podziwiać kilka kasztanowców. Widoczne również drzewa owocowe świadczą o tym, że dotarliśmy do byłego majątku Tormesdorf.

Szerszy opis obiektów w Prędocicach można odnaleźć tutaj, zainteresowanych innymi opuszczonymi wsiami w Borach Dolnośląskich odsyłam do artykułów „Luboszów – pomnikowe drzewa w opuszczonej wsi” oraz „Pomniki przyrody w Ławszowej (gm. Osiecznica)

Pomnikowe aleje w Lądku – Zdroju.

Lądek – Zdrój, jak każda szanująca się miejscowość uzdrowiskowa, posiada znaczące obszary urządzonych terenów zielonych. Założone w XVIII – XIX w. parki tworzą swoisty mikroklimat, służą mieszkańcom oraz przyjezdnym jako miejsce spacerów i wędrówek. Wiele egzemplarzy tutejszych drzew parkowych osiągnęło już wiek 150 – 200 lat i zostały uhonorowane statusem pomnika przyrody (opisałem je w poprzednim artykule). Oprócz pojedynczych okazów, w Lądku – Zdroju ochroną pomnikową objęto 3 aleje – modrzewiową, lipową oraz mieszaną (głównie jesiony i jawory).

W samym centrum uzdrowiska, niedaleko Parku Centralnego (pomiędzy ul. Orlą a Cienistą) zlokalizowana jest aleja modrzewiowa, założona w 1782 r.

Czterorzędowa aleja liczy 28 szt. modrzewi, obwód okazów od 83 do 215 cm.

Druga aleja złożona z lip drobnolistnych biegnie wzdłuż ulicy Lipowej, od strony Parku 1000 – lecia.

Ochroną pomnikową objęto 23 lipy spośród 3 – rzędowej alei, obwód lip wynosi 150 – 360 cm.

Poza ścisłym centrum, na przedłużeniu ulicy Zamkowej, zlokalizowany jest pomnikowy szpaler jesionowo – jaworowy. W alei rośnie 25 drzew: 12 klonów jaworów, 11 jesionów wyniosłych, 2 lipy (drobnolistna i szerokolistna). Obwód okazów wynosi 85 – 335 cm.

Dwie sędziwe lipy zlokalizowane są przy kamiennej kapliczce, na rozległej polanie z wyciągiem narciarskim.

Obok stoi okazały klon jawor, jeden z najgrubszych w całym szpalerze.

Dalsza część pomnikowego szpaleru biegnie na powrót lasem, jej koniec znajduje się przy ujęciu wody.

Ciekawostką (tylko na niektórych drzewach), są rosnące w miejscu rozgałęzienia konarów niewielkie jesionki na jaworach oraz jaworki na jesionach.

 

Niedaleko Lądka – Zdroju znajduje się ciekawy pomnik przyrody nieożywionej – Jaskinia Radochowska.