Cis „Bolko” w Wąwozie Pełcznicy (m. Świebodzice).

Do najciekawszych fragmentów Książańskiego Parku Krajobrazowego należy przełomowy odcinek rzeki Pełcznicy, pomiędzy Wałbrzychem a Świebodzicami. Pełcznica płynie tu głębokim (do 80 m) wąwozem, przechodzącym miejscami w skalisty kanion. W celu ochrony niezwykle cennych walorów przyrodniczych i kulturowych tego miejsca, powołano w 2000 r. rezerwat o nazwie „Przełomy pod Książem”.

W bogatej florze rezerwatu wyróżniają ściśle chronione cisy pospolite. Oszacowano, że rośnie tu ok. 130 drzew, z których większość ma w obwodzie pni od 80 do 130 cm. Najgrubszy o nazwie „Bolko” rośnie u wylotu wąwozu od strony Pełcznicy (część Świebodzic). Najkrótsza droga do tego cisa (250 m) prowadzi od ul. Moniuszki w Świebodzicach. Poprowadzi nas fragment zielonego Szlaku Zamków Piastowskich oraz ścieżki przyrodnicze. Do „Bolka” można również zejść czerwonym szlakiem z Zamku Książ.

Idąc do cisa „Bolko” warto zwrócić uwagę na silnie pofałdowane skały, mijane po lewej stronie.

Po krótkim spacerze docieramy do ogrodzonego płotkiem cisa, latem nieco schowanego za gęstwiną liści.

Obwód cisa „Bolko” wynosi 292 cm, wiek ok. 600 lat (niektóre źródła podają nawet 700 – letni wiek).

Widoczny na ostatnim zdjęciu wylot krótkiego tunelu jest być może jednym z wielu tajemniczych obiektów drążonych przez więźniów w czasie II wojny światowej. Ktoś lepiej poinformowany namalował farbą informację o miejscu ukrycia „Złotego Pociągu”.

Przy cisie „Bolko” ma początek ścieżka przyrodnicza prowadząca po najciekawszych miejscach okolic Zamku Książ. Na tablicy umieszczono podstawowe informacje o rezerwacie i omawianym cisie. Nie jest jednak prawdziwe zamieszczone na niej zdanie, że cis „Bolko” (obwód 292 cm) jest najgrubszym drzewem tego gatunku w Sudetach. Grubszy rośnie np. w Wałbrzychu – Sobięcinie (obwód 330 cm), Bystrzycy k. Wlenia (382 cm); Henrykowie,gm.Ziębice (340 cm); taki sam obwód ma cis w Piechowicach.

W pobliżu „Bolka” rośnie drugi sędziwy cis (ok. 240 lat), jednak znacznie mniejszych rozmiarów.

Pomnikowe drzewa w gminie Dobromierz.

Tereny gminy Dobromierz (powiat świdnicki) leżą na pograniczu Obniżenia Podsudeckiego, Podgórza Bolkowsko-Wałbrzyskiego oraz Pogórza Kaczawskiego. Charakterystycznym elementem krajobrazu jest linia sudeckiego uskoku brzeżnego; jadąc drogą krajową nr 5 ze Strzegomia do Bolkowa, na wysokości Dobromierza szosa ostro wspina się z terenów równinnych na zbocza Wieżycy. Ze znajdującej się na wierzchołku wieży widokowej (prywatnej, ale udostępnianej do zwiedzania) rozciągają się wspaniałe widoki.Na obszarze gminy Dobromierz tylko 3 drzewa oficjalnie chronione są jako pomniki przyrody. Tak mała ilość z pewnością wynika z braku aktualnej inwentaryzacji przyrodniczej, gdyż w kilku wsiach gminy znajdują się interesujące zespoły pałacowo -parkowe, z okazami drzew o pomnikowych rozmiarach.

W Serwinowie (obecnie część Dobromierza), do pałacu przylega park przecięty zatoką autobusową, z pomnikowym okazem cisa pospolitego.

GPS N 50°54′39.31″ , E 16°14′28.95″

W zasadzie rosną tu 4 grube egzemplarze cisa, ochroną pomnikową objęto ten o obwodzie 62 + 80 cm.

Ponadto w parku podziwiać można okazałe dęby (jeden w rzadkiej odmianie kolumnowej), cyprysik groszkowy oraz buk w odmianie zwisającej Pendula.

2 pomnikowe platany (795 i 580 cm w obwodzie) rosną przy pałacu w Szymanowie. Opisałem je dokładnie w artykule „Pomnikowe platany w Szymanowie„.

Równie okazałe egzemplarze można podziwiać przy zrujnowanym pałacu w Bronowie.

Ponadto w przypałacowym parku rosną okazałe graby, z drzew egzotycznych kasztan jadalny i ciekawie uformowana leszczyna turecka.

W lecie park przypomina dżunglę, czytelnicy muszą mi uwierzyć na słowo, że na poniższej fotografii uwieczniłem ten sam egzemplarz leszczyny tureckiej.

Rozległe założenie parkowe (9.3 ha) przylega do pałacu w Roztoce. Pomnikowe rozmiary osiągnęły olbrzymie platany i topola biała.

Kilka sędziwych dębów rośnie w Gniewkowie, wspomniałem o nich w artykule  „Pomniki przyrody w Wiadrowie i Bolkowicach„.