„Gnejsy na Włókach” k. Dzierżoniowa.

Pośród wszystkich jednostek geologicznych Sudetów i Przedgórza Sudeckiego szczególnie interesujący jest blok sowiogórski. Zbudowany głównie z zespołu gnejsów i migmatytów, którym przez długie lata przypisywano wiek prekambryjski (nawet do 4 mld lat); jednak współczesne metody radiometryczne znacznie je odmłodziły i pozwoliły oszacować ich wiek na ok. 400 mln lat. Jednostka sowiogórska posiada w przybliżeniu kształt trójkąta, jest przecięta na dwie nierówne części sudeckim uskokiem brzeżnym. Mniejsza część tworzy zasadniczy zrąb Gór Sowich, większa o powierzchni ok. 400 km² przykryta jest warstwą osadów czwartorzędowych, z nierównomiernie (wyspowo) odsłoniętymi skałami podłoża. Jedno z ciekawszych stanowisk do obserwacji skał metamorficznych tej części bloku sowiogórskiego, zlokalizowane jest na skraju wsi Włóki, położonej na północ od Dzierżoniowa. Znajduje się tu nieczynny od wielu lat kamieniołom chroniony jako pomnik przyrody nieożywionej, pod nazwą „Gnejsy na Włókach”.

GPS N 50°45′38.79″ , E 16°38′26.45″

W środkowej części wyrobiska, obok wysychającego latem stawku, znajduje się najbardziej interesująca wychodnia skał przeobrażonych.

Występują tu migmatyczne gnejsy oligoklazowo – biotytowe z wtrąceniami skał wapienno – krzemianowych, nieraz biszkoptowo przewężone.

Stanowisko jest szczególnie cenne ze względu na występowanie wielu różnych tekstur migmatytów na bardzo małej powierzchni wychodni. Opisywane są tekstury : dykcjonitów. flebitów, warstewkowe, fałdowe, szlirowe, smużyste, nebulityczne, homofaniczne i plamiste. Oczywiście żeby je odnaleźć i odróżnić trzeba posiadać specjalistyczną wiedzę geologiczną, poniżej kilka fotek migmatytów które przykuły moją uwagę.

Ciekawostkę stanowi kilka bloków ciemnego, niemal czarnego amfibolitu.

Warto również przyjrzeć się gnejsom na ścianach kamieniołomu.

Odsłonięcie we Włókach znamionuje bogactwo zjawisk geologicznych właściwych dla procesów ultrametamorfozy, zachodzących na dużych głębokościach (kilka do kilkudziesięciu kilometrów) w przedziale temperaturowym ok. 600-700°C i przy ciśnieniu około 0,5-0,8 GPa.

Sępik i Babi Kamień w Górach Sowich.

W odróżnieniu od bogatych w granitowe skały Karkonosze czy Rudawy Janowickie, zbudowane z gnejsów Góry Sowie nie obfitują w formy skalne. Nielicznie występujące tu skałki są na ogół niskie, ukryte w lesie, często poza znakowanymi szlakami. Z braku efektownych, pobudzających wyobraźnię kształtów, są mało znane i rzadko opisywane (duża część nie posiada nawet własnej nazwy).

Szczególnej popularności nie zyskały objęte w latach 80 – tych ochroną pomnikową dwie skałki : Sępik i Babi Kamień. Wspomniane pomnikowe formacje skalne znajdują się na południowym i zachodnim zboczu kulminacji Babi Kamień 670 m n.p.m, długiego na 6 km grzbietu rozciągającego na prawo od drogi 383 Walim – Jugowice, biegnącej wzdłuż potoku Walimka. Do skałek można się dostać wspinając się po stromym zboczu z dna doliny Walimki ( w niektórych źródłach to Walimianka ). W innym wariancie z Walimia kierujemy się na Glinno i przy ostrym zakręcie z krzyżem jedziemy prosto asfaltową drogą  do dużego gospodarstwa. Stamtąd idziemy skośnie łąką w kierunku lasu, 150 m poniżej granicy lasu odnajdziemy skałę Sępik.

GPS N 50°43′05.23″ , E 16°25′59.97″, ok. 560 m n.p.m.

Główna skałka to wyrastająca ze stoku wydłużona grzęda o długości 50 m i maksymalnej wysokości 20 m, obniżająca się kilkoma stopniami o wys 2 -4 m.

Na szczytowej powierzchni znajduje się mały kociołek wietrzeniowy o wymiarach śr. 30 cm, gł. 15 cm, powszechny na granitowych skałach, ale rzadki na skałach metamorficznych.

Zbliżenie gnejsu budującego skałkę na zdjęciu poniżej :

Do drugiej pomnikowej skałki wędrujemy leśną drogą na północ w kierunku szczytu, mijając rosnące przy dukcie okazałe buki.

W pewnym momencie musimy zejść z drogi i wspinać się stromym zboczem w kierunku szczytu. Na skraju poręby, pośród wiekowych buków zlokalizowana jest skałka Babi Kamień.

GPS N 50°43′23.59″ , E 16°25′44.49″, ok. 650 m n.p.m.

Ma kształt grzędy skalnej o długości 60 i wysokości 3 – 8 m. Poniżej skałek zalega rumowisko ostrokrawędziastych bloków skalnych.

Warto przyjrzeć się fakturze budujących ją gnejsów i migmatytów.

Na południowym zboczu, przy granicy lasu i pastwiska, ok. 160 m od szczytu, znajduje się ciekawa skałka, na niektórych mapach oznaczana jako Babi Kamień.

GPS N 50°43′22.59″ , E 16°25′55.37″

Zainteresowanych tematem sowiogórskich skałek odsyłam do artykułów Piotra Migonia publikowanych w  „Przyrodzie Sudetów” tom 7 (2004 r.)  oraz wspólnie z Agnieszką Latochą tom 8 (2005 r).