Pomnikowe drzewa przy Kościele Jezusowym w Cieszynie.

Na mocy ugody altransztadzkiej zawartej w 1707 r. pomiędzy królem szwedzkim Karolem XII a cesarzem Austrii Józefem I Habsburgiem w Altranstädt zwrócono śląskim protestantom 104 kościoły (odebranych w latach 1648–1654) i pozwolono na budowę sześciu nowych świątyń, nazwanymi „kościołami łaski”. Kościoły w Jeleniej Górze, Kamiennej Górze i Miliczu zostały przejęte przez katolików po II wojnie światowej, świątynie w Żaganiu i Kożuchowie zostały zburzone (ocalały tylko wieże). Jedynym „kościołem łaski” służącym nadal ewangelikom jest Kościół Jezusowy w Cieszynie, zlokalizowany przy ul. Plac Kościelny 6. Jego budowę rozpoczęto w 1710 r., 72 – metrową wieżę ukończono w 1750 r. Obecnie to największa świątynia ewangelicka w Polsce, podczas mojego pobytu w Cieszynie w październiku 2018 r. budowla była remontowana.

W otoczeniu kościoła znajduje się wiele okazałych drzew, kilkanaście z nich uhonorowano statusem pomnika przyrody. Przy bocznym (północnym) wejściu do świątyni rośnie sędziwa lipa szerokolistna – to pierwsze drzewo uznane za pomnik przyrody w Cieszynie (w 1954 r.).

 Obwód pomnikowej lipy wynosi 407 cm, wysokość drzewa 22 metry.

Wzdłuż pobliskiej alei biegnącej obrzeżem skweru (przy budynku nr 8), rosną trzy kasztanowce pospolite o obwodach 342, 354, 369 cm i wysokości 22 – 24 metrów.

Po przeciwnej (południowej) stronie kościoła znajduje się teren dawnego cmentarza, który w 1905 r. zamieniono na park. Zachowany fragment nekropolii z kilkoma nagrobkami znajduje się bliżej świątyni i został odgrodzony od dostępnej części terenu zielonego zwanego Parkiem Kościelnym. Dominującym gatunkiem w drzewostanie jego obszaru jest kasztanowiec zwyczajny, 16 najgrubszych egzemplarzy oraz 3 sosny wejmutki, 1 klon polny i 1 robinia akacjowa (łącznie 21 drzew) składają się na grupowy pomnik przyrody.

Kasztanowce mierzą w obwodzie 348, 358, 275, 386, 392, 312, 228, 307, 354, 382, 372, 314, 347, 310, 392, 311 cm, średnia wysokość 22 metry.

Najokazalsze egzemplarze rosną w południowo – zachodnim narożniku parku, u zbiegu ulic Plac Kościelny i Pawła Stalmacha.

Tuż obok tej grupy drzew rośnie klon polny o bardzo oryginalnym pokroju. Pochylona sylwetka tego drzewa, którego konary przechodzą poza ogrodzenie, została ustabilizowana podporą.

Klon mierzy w obwodzie 254 cm, wysokość okazu 14 metrów.

Przy samym ogrodzeniu parku (wzdłuż ulicy P. Stalmacha) rosną 3 sosny wejmutki o obwodach 156, 195, 203 cm i wysokości 20 m.

Robinia biała posiada pień o obwodzie 235 cm, wysokość drzewa 20 metrów.

Wspaniałe aleje wysadzane kasztanowcami znajdują się w pobliskim Parku Kasztanowym, nie osiągnęły one jednak jeszcze wymiarów pomnikowych. Pomnikiem przyrody w tym parku jest topola kanadyjska, o której napiszę w następnym artykule.

Zabytkowy park w Łosiowie (gm. Lewin Brzeski, opolskie).

Łosiów to największa wieś powiatu brzeskiego (gm. Lewin Brzeski, opolskie), położona 11 km na południe od Brzegu. Cennym zabytkiem Łosiowa jest zlokalizowany w zachodniej części wsi pałac z przełomu XIX i XX w., administrowany przez Opolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego (OODR, ul. Główna 1). Więcej o pałacu oraz zdjęcia z jego wnętrz tutaj.

Pałac otacza zabytkowy park o powierzchni 5.24 ha, z wieloma rzadkimi gatunkami drzew. Ochroną pomnikową w parku objęto 19 egzemplarzy drzew. Najcenniejsze okazy otoczono płotkiem, na którym powieszono tablicę z opisem gatunku.

Pomnikowy okaz żywotnika olbrzymiego rośnie tuż przed południową fasadą pałacu.

Drzewo mierzy 331 m w obwodzie, wysokość okazu 24 m, wiek ok. 200 lat.

W pobliżu rośnie nieoznakowana 120-letnia lipa drobnolistna o obwodzie 370 cm i wysokości 24 m.

W północno – wschodniej części parku rośnie mocno uszkodzona lipa drobnolistna o obwodzie 427 cm i wieku 170 lat.

W północno – wschodnim narożniku rosną dwa pomnikowe dęby szypułkowe o obwodach 294 i 290 cm.

We wschodniej części parku rośnie pomnikowy okaz orzecha czarnego.

Drzewo mierzy w obwodzie 327 cm, wysokość orzecha 33.5 m. Mimo sędziwego wieku (200 lat) nadal owocuje.

Po lewej stronie alei prowadzącej od budynku OODR- u do pałacu rośnie trójpniowy okaz magnolii drzewiastej.

Obwody pni wynoszą 165,181,181, wysokość drzewa 20 m, wiek ok. 120 lat.

Za magnolią rośnie pomnikowy buk pospolity o czerwonych liściach. Obwód pnia wynosi 315 cm, wysokość drzewa 18 metrów.

Przy głównej alei rośnie również pomnikowa lipa szerokolistna.

Obwód pierśnicowy lipy wynosi 513 cm, wysokość drzewa 24 m, wiek ok. 242 lat. Na jednym z dolnych konarów można się dopatrzeć głowy „łosiowskiego łosia”.

W pobliżu lipy znajduje się grupa 4 pomnikowych cisów pospolitych.

Obwody pni poszczególnych okazów wynoszą: 183, 238, 267,190 cm. Wysokość cisów 12,5 m, wiek ok. 200 lat.

Platan klonolistny to gatunek typowo parkowy. Nie mogło go zabraknąć w założeniu pałacowo – parkowym w Łosiowie. Tutejszy platan ma ok. 180 lat, pień o obwodzie 440 cm, wysokość drzewa – 30 m.

Obok platana rośnie kolejny pomnikowy dąb. Brak na nim tabliczki.

Spacerując w kierunku północnej części parku natkniemy się na pomnikowy okaz igliczni trójcierniowej. Drzewo uległo obłamaniu i pozbawione jest korony, niemniej żyje i nadal owocuje. Na ziemi, pod nielicznymi gałęziami można odnaleźć charakterystyczne,  długie strąki.

Obwód pnia pomnikowej igliczni wynosi 265 cm, wiek drzewa 301 lat.

W północno – zachodniej części parku, tuż przy ogrodzeniu, rośnie pomnikowy klon polny o obwodzie 277 cm.

Obok klonu rośnie okazała, choć mocno uszkodzona lipa drobnolistna.

Pomnikiem przyrody nieożywionej w parku w Łosiowie jest głaz narzutowy –  Łosiowski Kamień. Opisałem go dokładnie w poprzednim artykule.