Zabytkowy park w Hniszowie (gm. Ruda – Huta, lubelskie).

Hniszów to niewielka wioska położona przy samej granicy z Ukrainą, w gminie Ruda – Huta, w powiecie chełmskim (lubelskie). Do lat 50 – tych XX w. we wsi stał drewniany dwór otoczony parkiem w stylu angielskim; został on rozebrany w 1957 r. przy okazji wycięto 40% drzewostanu parkowego. Mimo tych strat założenie parkowe stanowi chlubę mieszkańców gminy, rośnie w nim ok. 250 drzew, reprezentowanych przez 17 gatunków. Park przechodził niedawno rewitalizację, na drzewach przeprowadzono zabiegi pielęgnacyjne; to znakomite miejsce na krótki spacer lub piknik. Statusem pomnika przyrody uhonorowano tu 9 egzemplarzy drzew, najcenniejsze z nich – dąb szypułkowy „Bolko” o obwodzie 874 cm – należy do najstarszych okazów tego gatunku w Polsce.

Więcej zdjęć oraz dokładny opis „Bolka” zainteresowany czytelnik odnajdzie w poprzednim artykule, lokalizację pozostałych pomników przyrody znajdziemy na wycinku poniższej mapy, pobranej z Geoserwisu GDOŚ.

Tuż obok „Bolka” rośnie pomnikowy dąb o obwodzie 352 cm i wysokości 22 metrów.

Najdalej wysunięty na wschód pomnikowy dąb, nazwany na mapce „soliterowym”, mierzy w obwodzie 363 cm, wysokość drzewa 22 metry. Przy dębie ustawiono jedną z tablic ścieżki dydaktycznej.

Ze względu na dość krótki żywot brzozę brodawkowatą rzadko ustanawia się pomnikiem przyrody. Ta w hniszowskim parku mierzy w obwodzie 246 cm (wysokość 22 m).

Parkowa alejka prowadzi do wnętrza ogrodowego – zamkniętej przestrzeni parkowej, w której uwagę zwracają 4 okazałe dęby o statusie pomników przyrody. Obwód poszczególnych okazów to: 380, 383, 392, 398 cm; wysokość 22 metry.

W pobliżu dębów rośnie okaz egzotycznego drzewa – iglicznii trójcierniowej o obwodzie 156 cm i wysokości 17 metrów.

W drzewostanie parku jest jeszcze kilka innych okazałych i wartych uwagi drzew.

Pomniki przyrody w Ławszowej (gm. Osiecznica).

Ławszowa to duża wieś w gminie Osiecznica (pow. bolesławiecki), ukryta pośród rozległych kompleksów leśnych Borów Dolnośląskich. Na rogatkach wsi witają przyjezdnych fantazyjne rzeźby – z miejsca mamy wrażenie że jesteśmy tu mile widziani.

Tablice informacyjne oraz drogowskazy na każdym większym skrzyżowaniu pomogą nam zapoznać się ze wszystkimi atrakcjami Ławszowej.

Przy tak skrupulatnym kierowaniu turystów po ciekawych miejscach Ławszowej, zdziwił mnie brak informacji na drogowskazach o pomnikowych drzewach rosnących na terenie wsi. A przecież sędziwe drzewa z pewnością są przedmiotem dumy mieszkańców, godnym szerszego upowszechniania i podziwiania. Najłatwiej odnaleźć pomnikowy dąb szypułkowy „Ogrodnik” o obwodzie 462 cm, rosnący w prawobrzeżnej części wsi, w pobliżu starego cmentarza z krzyżem pojednania w murze.

GPS N 51°23′32.65″ , E 15°25′04.56″

Na prawym brzegu Kwisy, około 800 m na południe od ostatnich zabudowań, przy po lewej stronie drogi oznakowanej jako ścieżka rowerowa, rosną dwa sędziwe dęby. Pierwszy, dość mocno uszkodzony to dąb „Partyzantów”. Choć posiada stosowną tabliczkę, nie figuruje w rejestrze dolnośląskich pomników przyrody.

W pobliżu rośnie pomnikowy dąb „Sokół” o obwodzie 400 cm.

GPS N 51°23′01.89″ , E 15°25′51.76″

Kilkanaście okazałych drzew (w tym dwa pomnikowe dęby i jedna brzoza) rośnie w opuszczonej kolonii Budków (Hasenau, Zajęcze Błonia), znajdującej się na prawym brzegu Kwisy, ok 1,8 km od ostatnich zabudowań. Dotrzemy tam skręcając w asfaltową drogę (pomiędzy budynkami 93 i 105) przechodzącą później w gruntową, prowadzącą na skraj lasu. Dalej mijamy niewielki staw i rosnący na zboczu ciekawy zrost sosny z dębem.

Po krótkim marszu droga wyraźnie opada z terasy w dolinę Kwisy. Tam przy ruinach domostw (zdjęcia zrujnowanej osady tutaj), po prawej stronie traktu, rośnie oznaczony nieczytelną już tabliczką dąb; być może jest to „Jędrek” o obwodzie 360 cm.

GPS N 51°24′30.65″ , E 15°24′40.86″

100 m na północny – wschód od niego rośnie pomnikowy dąb szypułkowy „Wawrzek” o obwodzie 385 cm.

GPS N 51°24′32.39″ , E 15°24′43.46″

Poniżej, na skraju rozległej polany, stoi obłamana pomnikowa brzoza brodawkowata „Wiotka” o obwodzie 260 cm. Drzewo jest w opłakanym stanie i nie wiadomo czy jeszcze żyje. Duża to strata, bowiem na Dolnym Śląsku tylko 5 brzóz posiada status pomnika przyrody.

GPS N 51°24′37.01″ , E 15°24′38.26″

Piękne dęby składają się na aleję biegnącą środkiem polany.

Nieczytelną tabliczkę posiada dąb rosnący przy leśnej drodze, ok. 200 m na północny – wschód od pomnikowej brzozy.

GPS N 51°24′44.51″ , E 15°24′48.16″

Obok rosną jeszcze dwa równie okazałe dęby.

Dużą ilość pomnikowych drzew można podziwiać w opuszczonej wsi Luboszów (obecnie kolonia Ławszowej) zlokalizowanej w pobliżu autostrady A – 18. Będzie to temat kolejnego artykułu.