Zabytkowy park w Hniszowie (gm. Ruda – Huta, lubelskie).

Hniszów to niewielka wioska położona przy samej granicy z Ukrainą, w gminie Ruda – Huta, w powiecie chełmskim (lubelskie). Do lat 50 – tych XX w. we wsi stał drewniany dwór otoczony parkiem w stylu angielskim; został on rozebrany w 1957 r. przy okazji wycięto 40% drzewostanu parkowego. Mimo tych strat założenie parkowe stanowi chlubę mieszkańców gminy, rośnie w nim ok. 250 drzew, reprezentowanych przez 17 gatunków. Park przechodził niedawno rewitalizację, na drzewach przeprowadzono zabiegi pielęgnacyjne; to znakomite miejsce na krótki spacer lub piknik. Statusem pomnika przyrody uhonorowano tu 9 egzemplarzy drzew, najcenniejsze z nich – dąb szypułkowy „Bolko” o obwodzie 874 cm – należy do najstarszych okazów tego gatunku w Polsce.

Więcej zdjęć oraz dokładny opis „Bolka” zainteresowany czytelnik odnajdzie w poprzednim artykule, lokalizację pozostałych pomników przyrody znajdziemy na wycinku poniższej mapy, pobranej z Geoserwisu GDOŚ.

Tuż obok „Bolka” rośnie pomnikowy dąb o obwodzie 352 cm i wysokości 22 metrów.

Najdalej wysunięty na wschód pomnikowy dąb, nazwany na mapce „soliterowym”, mierzy w obwodzie 363 cm, wysokość drzewa 22 metry. Przy dębie ustawiono jedną z tablic ścieżki dydaktycznej.

Ze względu na dość krótki żywot brzozę brodawkowatą rzadko ustanawia się pomnikiem przyrody. Ta w hniszowskim parku mierzy w obwodzie 246 cm (wysokość 22 m).

Parkowa alejka prowadzi do wnętrza ogrodowego – zamkniętej przestrzeni parkowej, w której uwagę zwracają 4 okazałe dęby o statusie pomników przyrody. Obwód poszczególnych okazów to: 380, 383, 392, 398 cm; wysokość 22 metry.

W pobliżu dębów rośnie okaz egzotycznego drzewa – iglicznii trójcierniowej o obwodzie 156 cm i wysokości 17 metrów.

W drzewostanie parku jest jeszcze kilka innych okazałych i wartych uwagi drzew.

Pomniki przyrody w Pomorsku (gm. Sulechów, lubuskie).

W województwie lubuskim istnieją cztery przeprawy promowe przez Odrę: w Połęcku, Brodach, Pomorsku i Milsku. O promie w Brodach wspominałem w artykule „Pomnikowa topola czarna przy promie w Brodach„. Prom w Pomorsku znajduje się 4 km na wschód od Brodów, w ciągu drogi wojewódzkiej 281.

Ciekawym obiektem w Pomorsku jest kościół rzymskokatolicki (dawniej ewangelicki) pw. św. Wojciecha – budowla neogotycka z 1858 r.

Starszym zabytkiem jest pałac z XVIII w. przebudowany w 1870 r. i po II wojnie światowej. Obecnie mieści się tu szkoła i biblioteka.

Pałac otacza park o powierzchni 6,9 ha założony w końcu XVIII w., następnie przekształcony w XIX w. W drzewostanie założenia parkowego przeważają gatunki liściaste, do ochrony pomnikowej powołano 3 drzewa. Najokazalszym jest dąb szypułkowy o obwodzie 600 cm i wysokości 29 m.

Przy cieku wodnym należy szukać pomnikowej olszy czarnej. Choć jest to popularny, krajowy gatunek drzewa rosnący na wilgotnych stanowiskach, rzadko jest obejmowany ochroną pomnikową.

  Olsza mierzy w obwodzie 350 cm, wysokość drzewa 26 metrów.

Po pomnikowym świerku pozostała tylko niewysoka karpa.

Kilka innych świerków w pałacowym parku posiada walory pomnikowe.

Na uwagę zasługują również: piękny buk w odmianie czerwonolistnej oraz okazałe kasztanowce.

Grupę 3 pomnikowych dębów (jeden uschnięty nie prezentowany na zdjęciach niżej) można odnaleźć na terenie leśnym zlokalizowanym na północ od Pomorska (oddz. 313j) , na prawo od drogi Pomorsko – Brzezie.

GPS N 52°03′44″ , E 15°28′44″

Dęby mierzą w obwodzie 461; 476; 594, wysokość 20 – 29 metrów.

Niedaleko Pomorska rośnie słynna sosna pospolita „Rzepicha”, uważana za najgrubsza w Polsce. Więcej o niej w następnym artykule.