Pomnikowe drzewa w Karłowicach (gm. Popielów, opolskie).

Jedną z ciekawszych miejscowości leżących niedaleko Opola (ok. 30 km) jest wieś Karłowice (gm. Popielów). Otoczona lasami Stobrawskiego Parku Krajobrazowego skrywa interesujące zabytki, historię niezwykłych ludzi oraz bogatą kolekcję pomnikowych drzew.

Najstarszą budowlą w Karłowicach jest zamek z poł. XIV w., przebudowany w XVI, XVIII i XIX w. Zabytek otoczony jest parkiem ze stosunkowo młodym drzewostanem.

W 1715 roku w zamku wybudowano kaplicę dla miejscowych katolików, gdzie msze w latach 1835 – 1868 odprawiał ks. dr Jan Dzierżon. Ta wybitna postać – światowej sławy badacz życia pszczół (odkrywca zjawiska dzieworództwa) i jeden z twórców nowoczesnego pszczelarstwa – mieszkał w domu przy ulicy Kościelnej 5.

Z tego tytułu we wsi znajdziemy wiele odniesień do pszczół i miodu. Na cześć uczonego miasto Przedgórzu Sudeckim uzyskało po II wojnie światowej nazwę Dzierżoniów, jego imię nosi również ogromny dąb, rosnący nad brzegiem Odry we Wrocławiu.

drogowskaz w centrum Karłowic

4 pomnikowe dęby rosną po lewej stronie ul. Pokojowej (droga do Kuźnicy Katowskiej i Pokoju), pomiędzy terenem dawnego cmentarza ewangelickiego, a ostrym zakrętem drogi (Oaza pod Dębami).

Obwody pomnikowych dębów wynoszą 415, 440, 446, 517 cm; wysokość drzew 24 -27 m, wiek ok. 320 lat.

Potężny, ale niestety mocno uszkodzony dąb rośnie przy przejeździe kolejowym (ul. Brzeska).

Tuż za przejazdem (po prawej stronie) rośnie pomnikowy dąb, pierwszy z grupy liczącej 4 okazy.

Pomnikowe egzemplarze mierzą w obwodzie 344, 344, 597, 328 cm; wysokość drzew 20 – 32 m, szacunkowy wiek 320 lat.

Jadąc dalej w kierunku Stobrawy mamy możliwość podziwiać dwustronną aleję, złożoną z 12 okazałych dębów szypułkowych.

Obwody pomnikowych dębów mieszczą się w przedziale 336 – 487 cm, szacowany wiek 220 lat.

W ciągu alei, oprócz okazałych dębów, rosną jeszcze dwie pomnikowe lipy drobnolistne o obwodach 328 i 368 cm.

Piękny dąb o statusie pomnika przyrody rośnie na terenie leśnym, tuż przy szosie Karłowice – Popielów. W pobliżu, nad rzeką Budkowiczanka, znajdują się kolejne sędziwe dęby, jednak wszystkie zlokalizowane są już na terenach administracyjnych wsi Popielów. Więcej o nich oraz o innych pomnikach przyrody Popielowa w następnym artykule.

Pomniki przyrody w gminie Turawa (opolskie).

Gmina Turawa położona jest w centralnej części województwa opolskiego, na północny – wschód od miasta Opole. W strukturze użytkowania gruntów przeważają lasy (52%), 30% stanowią użytki rolne, jednak gmina Turawa najbardziej znana jest ze znajdujących się na jej terenie zbiorników wodnych. Największe z nich – Jezioro Turawskie Duże posiada powierzchnię aż 24 km².

Siedzibą władz gminnych jest wieś Turawa, z charakterystycznym budynkiem pałacu z XVIII w. (ul. Kościuszki).

Obok pałacu rośnie okazały jesion wyniosły, w niektórych publikacjach opisywany jako pomnikowy.

W rzeczywistości pomnikowe drzewa rosną w rozległym założeniu parkowym, ok. 500 m na południowy – wschód od pałacu. W zaniedbanym parku (chociaż ostatnio niemiłosiernie przetrzebionym) najłatwiej chyba odnaleźć pomnikowy okaz dębu szypułkowego.

Drzewo mierzy w obwodzie 340 cm, wysokość dębu 22 m, wiek ok. 200 lat.

W pobliżu rosną 2 pomnikowe jesiony wyniosłe: jeden o prostym pniu, drugi dość mocno pochylony. Obwód grubszego okazu wynosi 462 cm, wysokość drzewa 24 m, wiek ok. 200 lat.

Pomnikowa lipa rośnie w innej części parku, w pobliżu ogrodzenia ośrodka wypoczynkowego. Okaz mierzy 573 cm w obwodzie, wysokość lipy 29 m, wiek ok. 200 lat.

Obok znajduje się druga lipa o nietypowym pniu, powstałym prawdopodobnie ze zrośnięcia dwóch drzew.

Dość trudny do odnalezienia (szczególnie w sezonie wegetacyjnym) jest pomnikowy dąb rosnący na terenie leśnym k. Turawy (oddz. 136c), po prawej stronie Kanału Trzęsińskiego.

Drzewo mierzy w obwodzie 591 cm, wysokość okazu 29 m, wiek 400 lat.

Ponad 400 lat liczy już sobie najstarszy w Polsce dąb bezszypułkowy o nazwie „Klemens”, rosnący przy drodze Turawa – Rzędów. Opisałem go dokładnie w poprzednim artykule.

Liczna grupa pomnikowych drzew znajduje się we wsi Bierdzany, w północnej części gminy. Sędziwe dęby w wieku ok. 250 lat otaczają drewniany kościół p.w. Jadwigi Śląskiej. Informacje na tablicy przykościelnej o 600 – letnich okazach są znacznie przesadzone, dęby w tym wieku mają w obwodzie 800 – 900 cm (te przy kościele nie przekraczają 600 cm).

W niewielkim parku naprzeciw kościoła rośnie pojedynczy okaz dębu szypułkowego o statusie pomnika przyrody. Jego obwód wynosi 264 cm, wysokość 24 m.

Ponadto cztery pomnikowe lipy figurują w rejestrze pomników przyrody. W rzeczywistości pozostały chyba tylko dwie, pozostałe zostały wycięte. Lipa na zdjęciu poniżej mierzy w obwodzie 374 cm,

Piękny okaz pomnikowego dębu rośnie przy drodze nr 463, ok. 150 m na południe od kościoła. Drzewo mierzy w obwodzie 500 cm, wysokość dębu 18 m, wiek ok. 250 lat.

Ostanie pomnikowe drzewo w Bierdzanach – lipa drobnolistna o obwodzie 277 cm – rośnie na pagórku, po prawej stronie drogi 45 w kierunku Kluczborka, niecałe 500 m za rondem.

Pomnikowy dąb o obwodzie 450 cm rośnie przy drodze gruntowej biegnącej pomiędzy wałem przeciwpowodziowym a kanałem Małej Panwi, ok. 300 m na północ od huty szkła w miejscowości Jedlice.

W pobliżu rośnie równie okazały dąb. W okolicy, na obu brzegach kanału, znajduje się wiele dębów o walorach pomnikowych.

Pomnikiem przyrody nieożywionej w gminie Turawa jest głaz narzutowy o obwodzie 520 cm, leżący pomiędzy Zbiornikiem Turawskim a Jeziorem Średnim. Szczegółowy opis i zdjęcia w artykule „Pomnikowy głaz w gminie Turawa„.