Buk Sobieskiego w Świerklanach Górnych (pow. rybnicki, śląskie).

Buk zwyczajny to pospolite w południowej i zachodniej Polsce drzewo, o masywnej sylwetce, szerokiej koronie i potężnych konarach. To ważny rodzimy gatunek lasotwórczy, tworzy piękne lasy zwane buczynami. Chętnie jest sadzony w ogrodach i parkach, również ze względu na istnienie licznych odmian ozdobnych. W świetle tych informacji może nieco dziwić fakt, że najgrubszy (jednopniowy) i jeden z najstarszych w Polsce buków, o nazwie „Buk Sobieskiego”, rośnie na terenie zurbanizowanym, we wsi Świerklany Górne (pow. rybnicki, śląskie), przy ruchliwej trasie 932 do Wodzisławia Śląskiego.

Dokładna lokalizacja drzewa to ogród przylegający do posesji przy ul. Kościelna 32 w Świerklanach Górnych. „Buk Sobieskiego” rośnie na terenie prywatnym, o zgodę na wejście należy prosić właściciela obiektu.

GPS  N 50°01’19.6″ , E 18°35’00.2″

Według legendy pod koroną tego buka miał odpoczywać król Jan III Sobieski, podczas marszu pod oblężony Wiedeń w 1683 r. Inna głosi, że wspomniany król miał posadzić to drzewo wracając z Wiednia. Dane historyczne przeczą jednak tym przekazom, polski władca prowadził wojska inną drogą.

Obwód pomnikowego drzewa wynosi 718 cm, wysokość 22 metry, szacunkowy wiek ok. 300 lat. Status pomnika przyrody posiada od 25.08.1962 r.

W latach 80 – tych XX w. od głównego pnia oderwał się potężny konar, po którym została sporej wielkości blizna.

Widoczne w odziomku owocniki grzybów świadczą o zaawansowanych procesach rozkładu substancji drzewnej wewnątrz pnia

Duże prace zabezpieczające na pomnikowym buku wykonano w 1992 r. Polegały one na czyszczeniu ubytków pnia oraz redukcji korony. Podobne zabiegi miały miejsce w 1997 r. oraz w 2001 r. – wtedy założono cztery wiązania elastyczne stabilizujące koronę drzewa.

Pomniki przyrody w Rogowie (pow. brzeziński, łódzkie).

Rogów to wieś (siedziba gminy) położona w powiecie brzezińskim (łódzkie), oddalona o ok. 38 km na wschód od centrum Łodzi. Turyści przyjeżdżający do Rogowa najczęściej odwiedzają skansen kolei wąskotorowej oraz Arboretum administrowane przez SGGW w Warszawie. Arboretum jest jednostką organizacyjną Leśnego Zakładu Doświadczalnego w Rogowie, w skład którego wchodzi także Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej, Nadleśnictwo Rogów oraz gospodarstwa szkółkarskie. Kompleks budynków znajduje się przy ul. Leśnej, dojazd ułatwiają ustawione w wielu miejscach drogowskazy. Po przekroczeniu bramy, od razu ujrzymy leżący pod budynkiem Muzeum Lasu i Drewna olbrzymi pień topoli czarnej.

Drzewo rosło wcześniej we wsi Krosnowa, liczyło ok. 200 lat i miało ponad 8 m w obwodzie. Po uschnięciu w 2007 r. zostało ścięte, a fragment pnia przeniesiono w to miejsce w celach edukacyjnych.

Na skwerze przed muzeum rośnie jeden z Dębów Papieskich (nr 4), drugi (nr 5) znajdziemy przy kościele p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

Kupując bilet do Arboretum warto zaopatrzyć się w folder zawierający mapkę, względnie zrobić sobie fotkę planu ustawionego przy wejściu. W głębi rozległego ogrodu map jak na lekarstwo i można trochę pobłądzić lub pominąć ciekawy sektor.

Kierując się za wejściem w lewą stronę, trafimy do najbardziej widowiskowej części Arboretum – Alpinarium.

Arboretum zostało założone w 1923 r. na terenie leśnym. Pozostałością po lesie, który istniał zanim utworzono ogród są około 150 – letnie sosny, a także świerki, dęby i graby.

Arboretum ma charakter rozległego parku o powierzchni ponad 53 ha, na spokojny spacer trzeba przeznaczyć przynajmniej 3 – 4 godziny. W odróżnieniu od innych ogrodów botanicznych, w których spotykamy skupiska kilku, kilkunastu egzemplarzy danego gatunku, tutaj często mamy do czynienia z jednogatunkowymi poletkami doświadczalnymi o przeciętnej powierzchni 0,1 ha.

Arboretum szczyci się największą w Polsce kolekcją klonów (ponad 180 gatunków i odmian).

50 m przed wjazdem do Arboretum, na skrzyżowaniu ulic Leśnej i Akademickiej, rośnie pomnikowy buk pospolity.

GPS N 51°49′18.7″ , E 19°53′54.6″

Drzewo mierzy w obwodzie 446 cm, wysokość okazu 16 m.

W pobliżu, na ogrodzie posesji przy ul. Akademicka 12, rośnie pomnikowy klon pospolity o obwodzie ponad 300 cm.

GPS N 51°49′11.6″ , E 19°53′52.4″

Na dawnym cmentarzu z I wojny światowej, w lesie obok stadionu, znajduje się potężny głaz narzutowy z napisem  „Nieznanemu Żołnierzowi – Rogowianie”. Choć wymieniany jest często jako pomnik przyrody nieożywionej, nie figuruje w oficjalnym rejestrze woj. łódzkiego.

GPS N 51°49′35″ , E 19°53′35″

Wymiary głazu to  2,4 x 1,7 x 2,2 m; obwód 7,4 m. Materiał budujący głaz to granitognejs szaro – różowy, średniokrystaliczny.

Spod głazu niedaleko już do wsi Przyłęk Duży. W tej miejscowości przez jakiś czas mieszkał i pisał W. Reymont.

Mieszkańcy wsi uważają, że ulubione miejsce noblisty znajdowało się pod koroną okazałej lipy (obwód 577 cm), zwanej przez miejscowych „Lipą Reymonta”.

W woj. łódzkim istnieje druga („właściwsza”) Lipa Reymonta, rosnąca we wsi Prażki (gm. Będków, pow. tomaszowski). Więcej o niej w następnym artykule.