Dąb „Zygmunt” w Kumowie Majorackim (gm. Leśniowice, lubelskie).

Różne bywają losy pomników przyrody po ustanowieniu jego prawnej ochrony. Nierzadko pozostają one nieznane, bez pielęgnacji i jakiegokolwiek oznakowania. Cel powołania takiego pomnika przyrody jako podmiotu o wyjątkowym walorze przyrodniczym, naukowym czy dydaktycznym zostaje wtedy zaprzepaszczony. Pozytywnym przeciwieństwem takiej sytuacji jest promowanie pomników przyrody jako lokalnych atrakcji turystycznych. Aby ułatwić zwiedzającym dotarcie do nich, niezbędne jest ustawianie drogowskazów, wytyczanie szlaków lub ścieżek dydaktycznych do chronionych obiektów o trudnych do odnalezienia lokalizacjach, a w uzupełnieniu ustawianie przy nich tablic o treści edukacyjnej. Przykładem takich pożądanych działań jest pomnikowy dąb o nazwie „Zygmunt”, rosnący na skraju lasu w miejscowości Kumów Majoracki (gmina Leśniowice, powiat chełmski, lubelskie). Jadąc drogą od Chełma do Wojsławic na głównym skrzyżowaniu w Kumowie Majorackim zobaczymy taki drogowskaz.

Wprawdzie literki są trochę za małe by jadąc z dozwoloną prędkością w całości odczytać tekst, ale po dokładnym przyjrzeniu się, zostajemy poinformowani o istnieniu w pobliżu pomnika przyrody.

Skręcamy w prawo i po 400 m możemy podziwiać rosnący na skraju lasu (oddz. 154b) pomnik przyrody – dąb szypułkowy o nazwie „Zygmunt”.

GPS N 51°00′45.34″ , E 23°31′38.59″

Pień dębu otoczono drewnianym płotem a obok niego ustawiono dwie kolorowe tablice – pierwsza opisuje pomnikowy dąb, druga legendę związana z jego imieniem.

„Zygmunt” mierzy w obwodzie 409 cm, wysokość drzewa 25 m. Korona tego dębu o rzucie 16 m jest w miarę regularna, ale mało rozłożysta. Dąb objęty ochroną pomnikową od 15 grudnia 1986 r.

Od strony północnej na pniu widoczny jest powierzchniowy ubytek sięgający od ziemi do wysokości ok. 1,5 m.

Dąb „Zygmunt” to znakomity przykład promowania pomnika przyrody jako lokalnej atrakcji gminy Leśniowice. Chociaż opisywany egzemplarz nie wyróżnia się szczególnie pod względem rozmiarów, to ustawiono kierujący do niego drogowskaz, samo drzewo zabezpieczono płotem i prawidłowo oznakowano, a ustawione tablice dostarczają komplet informacji na temat tego pomnikowego okazu. Gratulacje!

Dąb „Bolko” z Hniszowa (gm. Ruda – Huta, lubelskie).

Najokazalszy dąb szypułkowy Lubelszczyzny o nazwie „Bolko” rośnie w Hniszowie, niewielkiej wiosce położonej tuż przy granicy z Ukrainą (powiat chełmski, gm. Ruda – Huta). Stanowi perełkę dendroflory tutejszego parku podworskiego, założonego w XIX w. w modnym wówczas stylu angielskim. W pobliżu Hniszowa przebiega droga wojewódzka 816, przy skrzyżowaniu ustawiono piękny drogowskaz.

250 m za skrzyżowaniem pokonujemy most na starorzeczu Bugu, tuż za nim droga prowadzi wzdłuż zabytkowego parku. Mijamy tablice z opisem pomnikowego dębu, nieco dalej, przy kolejnym drogowskazie widzimy już monumentalny okaz, rosnący na skraju rozległej polany.

GPS N 51°15′24.4″ , E 23°41′54.3″

Jak drobna wydaje się być sylwetka autora tego artykułu w porównaniu do tego ogromnego dębu.

Imię „Bolko” nadano dębowi na cześć syna Joanny Trzebińskiej – jednej z właścicielek tych ziem – zmarłego w 1883 r. w wieku 13 lat.

Pień „Bolka” poszerza się znacznie od pierśnicy ku ziemi, osiągając tuż przy gruncie kilkanaście metrów obwodu. W rejestrze pomników przyrody podany obwód wynosi 874 cm, wysokość drzewa 24 metry. Opisywany w różnych publikacjach wiek „Bolka” to 400 – 800 lat. Nie wiadomo skąd taki rozrzut, bowiem długość życia „Bolka” została dokładnie obliczona przez Cezarego Pacyniaka („Najstarsze drzewa w Polsce, 1992 r.). W 1984 r. dąb liczył 623 lata, czyli obecny wiek to 657 lat. Ciekawe, że podany we wspomnianej książce obwód to aż 905 cm.

W ciągu ostatnich kilkunastu lat „Bolko” był wielokrotnie poddawany zabiegom pielęgnacyjnym. Wycięto uschnięte konary, usunięto zagrzybienia, ubytki w pniu starannie zabezpieczono siatką, wykonano wiązania dynamiczne spinające gałęzie.

Przy Bolku znajduje się ostatni przystanek ścieżki dydaktycznej, oprowadza ona po innych pomnikowych drzewach rosnących w parku w Hniszowie.

W hniszowskim parku, statusem pomnika przyrody uhonorowano okaz igliczni trójcierniowej, brzozy brodawkowatej oraz 7 dębów szypułkowych, w tym oczywiście ten najokazalszy, będący tematem dzisiejszego wpisu. Jeden z pomnikowych dębów rośnie tuż obok „Bolka”, pozostałe opiszę w kolejnym artykule.