Pomnikowy głaz w Trupiance (gm. Lutomiersk, łódzkie).

Próba wskazania największego, pomnikowego głazu narzutowego w województwie łódzkim zderza się z pewnymi problemami. Z niemal idealnym kandydatem – olbrzymim „Głazem Mszczonowskim” o obwodzie 40 m związanych jest wiele niejasności: 1. Piaskowiec budujący głaz nie pochodzi ze Skandynawii – nie wiadomo więc czy mamy do czynienia z eratykiem, pseudoeratykiem, porwakiem czy nunatakiem? 2. Istnieją wątpliwości czy głaz jest objęty ochroną pomnikową. Z powyższych względów jako rekordowy wymienia się eratyk leżący niedaleko Trupianki. Wprawdzie jest on dużo mniejszy od tego w Zawadach, ale jego pochodzenie polodowcowe jest niezaprzeczalne. Trupianka to część wsi Orzechów (gm. Lutomiersk, pow. pabianicki, łódzkie); głaz leży na terenie leśnym, dokładnie 330 m na południe od budynku remizy strażackiej.

GPS N 51°49′07″ , E 19°07′43″

Obwód głazu wynosi 1060 cm, długość 3.4 m, szerokość 3.3 m, wysokość ponad 1.6 m. Eratyk został przytransportowany przez plejstoceński lądolód podczas zlodowacenia środkowopolskiego (zlodowacenie Warty, ok. 200 tys. lat temu).

Narzutniak w większej części porośnięty jest mchem, jego górna powierzchnia jest prawie płaska.

Materiałem budującym głaz jest grubokrystaliczny, różowy granit (rapakiwi), o kryształach skaleni osiągających wielkość kilku centymetrów.

Głaz w Trupiance został objęty ochroną pomnikową w lutym 1998 r. i jest jedynym pomnikiem przyrody nieożywionej w gminie Lutomiersk. Po obejrzeniu głazu warto wybrać się do odległego o 5 km Bełdowa (gm. Aleksandrów Łódzki). We wsi znajduje się jedno z najciekawszych w woj. łódzkim zgrupowań pomnikowych dębów oraz   wiązów. Więcej o Bełdowie w następnym artykule.

Pomnikowy głaz w gminie Turawa (opolskie).

Jezioro Turawskie to rozległy zbiornik zaporowy na Małej Panwi o powierzchni 24 km², położony kilkanaście kilometrów na wschód od Opola. Zbiornik budowano w latach 1933 – 1939 aby umożliwić regulację poziomu wody na Odrze oraz w celach rekreacyjno – wypoczynkowych. Do usypania wału pobierano kopalinę z pobliskich wyrobisk, które po zalaniu utworzyły Jezioro Średnie i Małe (przylegają od południa do Jeziora Turawskiego). W 1936 roku, w trakcie prac przy budowie zbiornika, odnaleziono sporej wielkości głaz narzutowy. Decyzją kierownictwa budowy został on przetransportowany poza obręb jeziora. Obecnie leży pomiędzy Jeziorem Turawskim Dużym a Jeziorem Średnim, na północ od miejscowości Niwki (gmina Turawa).

GPS N 50°42′44.2″ , E 18°05′58.2″

Głaz jest łatwy do odnalezienia, ponieważ znajduje się kilka metrów od szlaków turystycznych (niebieskiego, zielonego i żółtego) poprowadzonych wzdłuż Jeziora Turawskiego.

Obwód pomnikowego eratyku wynosi 520 cm, długość 163 cm i wysokość 100 cm. Zbudowany jest z różowego granitu skandynawskiego przywleczonego w plejstocenie przez lodowiec.

Opisywany głaz jest pomnikiem przyrody nieożywionej od 2 lipca 1955 r., na jego powierzchni widoczny jest ślad po tabliczce.