Pomnikowy jałowiec pospolity z Bełżca (pow. tomaszowski, lubelskie).

Jałowiec pospolity (Juniperus communis L.) to gatunek zawsze zielonego, powolnie rosnącego krzewu iglastego, należącego do rodziny cyprysowatych. Występuje w Europie, Azji, północnej Afryce, Ameryce Północnej. W Polsce najliczniej występuje w północno – wschodniej części kraju, na Mazowszu i w rejonie Bydgoszczy. Stosunkowo najrzadziej spotykany jest w Polsce południowo – zachodniej. Jałowiec pospolity najczęściej przyjmuje formę niewysokiego krzewu (czasem wręcz płożącego się po ziemi), rzadziej drzewa o stożkowatej (kolumnowej) koronie.

Jeden z najpiękniejszych i najstarszych w Polsce okazów jałowca rośnie w Bełżcu – dużej wsi (siedziba gminy) położonej w powiecie tomaszowskim, w województwie lubelskim. Aby trafić do pomnikowego drzewa z drogi krajowej 17 (odcinek Tomaszów Lubelski – Hrebenne) należy skręcić w centrum Bełżca w ulicę Rzeszowską (droga wojewódzka 865 do Narola), następnie po ok. 1,4 km w prawo w ulicę Partyzantów, potem w prawo w ul. Leśną, by po niecałych 100 m kolejny raz w prawo do rosnącego przy gruntowej drodze jałowca.  Dojazd do pomnikowego drzewa ułatwiają drogowskazy.

GPS N 50°23’12.7″ , E 23°25’08.5″

Obok pomnikowego drzewa przebiega niebiesko znakowany Centralny szlak Roztocza (pieszy).

Opisywany jałowiec posiada charakterystyczną sylwetkę, jego pień pochylony jest w kierunku wschodnim pod kątem 45 stopni w stosunku do powierzchni gruntu.

Solidne podpory chronią pomnikowy okaz przed złamaniem pod własnym ciężarem.

Pień jałowca pospolitego z Bełżca mierzy w obwodzie 125 cm, wysokość drzewa 6 metrów, szacunkowy wiek  ok.150 lat. Ochroną pomnikową objęty od 27.06.1961 r. Według nieoficjalnych danych to najgrubszy egzemplarz tego gatunku w Polsce.

Bełżec - pień pomnikowego jałowca

Wracając, warto zapoznać się z innymi pomnikami przyrody w tej miejscowości. Drogowskaz do nich znajduje się przy ul. Rzeszowskiej, 110 m na wschód od skrzyżowania z ul. Partyzantów.

drogowskazy do pomników przyrody w Bełżcu

Przy bramie ogrodzonego terenu (30 m powyżej skrzyżowania) rośnie pomnikowy dąb o obwodzie 300 cm i wysokości 25 m.

GPS N 50°22’58.4″ , E 23°25’14.4″

Na tym samym terenie, bliżej ul. Rzeszowskiej, rośnie pomnikowa leszczyna turecka o obwodzie 150 cm i wysokości 18 m.

W pobliżu, za torami kolejowymi, znajduje się kępa drzew porośnięta głównie lipami drobnolistnymi. To fragment dawnego parku podworskiego. Prawie 70 rosnących tu lip o obwodach 150 – 340 cm objęto ochroną jako grupowy pomnik przyrody.

Teren byłego parku podworskiego to również miejsce masowego grobu Romów i Sinti, ofiar zamordowanych lub zmarłych w obozie pracy istniejącym w tym miejscu w 1940 r.

W 1942 r. w Bełżcu powstał niemiecki obóz zagłady. Wymordowano w nim ok. 450 tys. osób, głównie polskich Żydów. Muzeum i Miejsce Pamięci znajduje się przy trasie 17, w południowym krańcu wsi.

Pomniki przyrody w gminie Wschowa (lubuskie).

Tereny gminy miejsko – wiejskiej Wschowa leżą w południowo – wschodniej części województwa lubuskiego, na pograniczu Wielkopolski i Śląska. Leżąca niemal w centrum tego obszaru Wschowa jest siedzibą władz gminnych oraz powiatowych. W mieście znajduje się szereg cennych zabytków, ale próba nawet pobieżnego ich opisania wykracza poza objętość tego artykułu. W opasanym średniowiecznymi murami obronnymi historycznym centrum warto zwiedzić m.in.: ratusz i piękne kamienice w rynku, Zamek Królewski oraz gotycki kościół farny.

W miejscu likwidowanych w XIX w. obwałowań ziemnych i fos utworzono planty. Najciekawszy zachowany fragment stanowi obecnie Park Rogalińskiego. Można tu podziwiać szpaler wiekowych lip oraz dwa pomnikowe drzewa – platan klonolistny i wiąz szypułkowy.

Widoczny również na zdjęciu powyżej pomnikowy platan klonolistny mierzy w obwodzie 360 cm, wysokość okazu 19 m.

100 metrów dalej rośnie drugie pomnikowe drzewo – wiąz szypułkowy. Obwód okazu wynosi 450 cm, wysokość drzewa 20 metrów.

Status pomnika przyrody posiada również dąb szypułkowy rosnący przy skrzyżowaniu ulic Garbarskiej i Łąkowej. Okaz mierzy w pierśnicy 507 cm, wysokość dębu 15 m.

Grupa 3 pomnikowych dębów rośnie na skraju Parku Tysiąclecia. Najgrubszy z nich o obwodzie 630 cm widoczny jest dobrze z ul. Ogrodowej.

W pobliżu rośnie drugi z pomnikowych dębów o mocno uszkodzonym pniu. Obwód okazu 530 cm, wysokość 17 metrów.

Trzeci z pomnikowych dębów rośnie przy zlokalizowanej w pobliżu ul. Dębowej. Obwód pierśnicowy okazu to 463 cm, wysokość drzewa 15 m. Na pniu widoczne są sporej wielkości owocniki grzyba, świadczące o postępującym rozkładzie wewnątrz pnia.

Dwa pozostałe pomniki przyrody ożywionej rosną już poza granicami miasta. Pierwszy z nich – dąb szypułkowy – rośnie w miejscowości Pszczółkowo – osadzie wchodzącej w skład sołectwa Wygnańczyce.

GPS N 51°48’54” , E 16°10’14”

Trudny do odnalezienia jest pomnikowy jałowiec pospolity. Rośnie w rozległym kompleksie leśnym położonym na północny – wschód od wsi Wygnańczyce, niedaleko osady Klucz (część wsi Lgiń). Jałowiec otoczony płotkiem znajdziemy w pobliżu głębokiego rowu z wodą, w oddz. 113f Nadleśnictwa Włoszakowice, obr. leśny Wschowa, Leśnictwo Mały Bór.

GPS N 51°51’12.6” , E 16°11’51.4”

Jałowiec posiada formę wielopniową, obwód najgrubszego odziomka wynosi 80 cm, wysokość okazu 10 m. Niestety pomnikowy egzemplarz zamiera, mimo wielu różnych prób ratowania przeprowadzanych przez leśniczego.